AYM: Memurların süre aşımıyla reddedilen davaları hak ihlali

Anayasa Mahkemesi (AYM), eksik ödenen memur maaşlarının tahsili için başlatılan ilamsız icra takiplerinin düşmesinin ardından idari yargıda açılan davaların süre aşımı nedeniyle reddedilmesini, Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak kabul etti. Karar Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kararda anlatılan olaya göre, tüzel kişiliği kaldırılan Çalış Belediyesi'nde 2002-2014 yıllarında görev yapan bazı memurlar, çeşitli aylara ilişkin ödenmeyen maaş ve faiz alacaklarının tahsili için 2014'te belediye aleyhine ilamsız icra takibi başlattı. İcra takipleri sürerken belediyenin tüzel kişiliği kaldırıldı; taşınır ve taşınmazları ile alacak ve borçları Haymana Belediye Başkanlığı'na devredildi. Bunun üzerine Haymana İcra Müdürlüğü, Haymana Belediyesi'ni borçlu olarak kaydetti ve borçların ödenmesi gerektiğini bildirdi.

Belediyenin itirazı üzerine icra müdürlüğü, memurların başlattığı süreçten sonra yürürlüğe giren 694 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) gereğince icra takiplerinin düşmesine karar verdi. Bunun üzerine memurlar idare mahkemesinde dava açtı. Mahkemeler, icra takibi başlatılan tarihleri idareye başvuru tarihi saydı; bu tarihe göre süresinde talep edilen alacakların ödenmesine, süresinde olmayanlar için açılan davaların ise süre aşımına uğradığına karar verdi. Kararların kesinleşmesinin ardından memurlar, hak ihlali iddiasıyla AYM'ye bireysel başvuruda bulundu.

AYM'nin gerekçesi

AYM kararında, başvurucuların eksik maaş ödemelerinin ardından o tarihte gidilmesi mümkün olan ilamsız icra yoluna başvurduğu belirtildi. Kararda, eski belediye borca itiraz etmediği için takiplerin kesinleşerek haciz aşamasına kadar ilerlediği, KHK düzenlemeleri kapsamında takiplerin düşmesine karar verilmesiyle uyuşmazlıkların idari yargıya taşındığı hatırlatıldı.

İdare mahkemelerinin, davanın 694 sayılı KHK'da belirlenen süre içinde açılmasını yeterli görmediği ifade edildi. Mahkemeler, eksik ödemelerin bazı aylarda yaşandığını ve süreklilik arz etmediğini belirterek başvurucuların eksik ödemeleri maaşların ödendiği tarihlerde öğrendiği yorumunu yapmıştı. AYM ise bu yorumda, KHK öncesinde idari yargının konusuna giren alacaklar için de ilamsız icra yoluna gidilebildiği ve somut olayda takiplerin haciz aşamasına kadar ilerlediği hususlarının dikkate alınmadığını kaydetti.

Kararda, idare mahkemelerinin dava açma süresinin başladığı tarihe ilişkin öngörülebilir olmayan yorumunun mahkemeye erişim hakkına yönelik katı bir yorum oluşturduğu ve başvurucular üzerinde ağır bir külfete yol açtığı belirtildi. AYM, "Sonuç olarak başvurucuların mahkemeye erişim hakkına yönelik müdahalenin ölçüsüz olduğu kanaatine varılmıştır" ifadesini kullanarak Anayasa'nın 36. maddesinin ihlal edildiğine hükmetti.