Brezilya'da 115 milyon yıllık dinozor kemiğinde kan hücresi kalıntıları bulundu

Curtin Üniversitesi'nin öncülük ettiği uluslararası bir araştırma ekibi, Brezilya'da keşfedilen yaklaşık 115 milyon yıllık Aratasaurus fosilinin bacak kemiğinde kırmızı kan hücresi kalıntıları bulunduğunu duyurdu. Çalışma PNAS dergisinde yayımlandı.

Paleontologlar uzun yıllar boyunca bu kadar eski bir canlıdan kan hücresi kalıntısı çıkabileceğine ihtimal vermiyordu. Milyonlarca yıl önce ölen canlılardan geriye genellikle kemik, diş ya da ayak izi kalıyor. Araştırmacılar ise fosilleşmiş kemiğin içindeki ince kanal ağında oval, hücre benzeri yapılarla karşılaştı. Sonraki analizler, bu yapıların kırmızı kan hücresi kalıntıları olduğunu gösterdi.

Bulaşma ihtimali elendi

Ekibin ilk sorusu, bu yapıların sonradan kemiğe yerleşen mantar ya da bakteriden kaynaklanıp kaynaklanmadığıydı. Bunu ayırt etmek için kimyasal testler yapıldı. Testlerde mantar ya da bakteri kaynaklı iz bulunmadı. Ayrıca organik yapının imzasının, kemiği saran mikrobiyal örtüden farklı olduğu belirlendi.

En önemli kanıt ise damar kanallarının içinde tespit edilen ve kanda oksijen taşıyan "hem B" molekülü oldu. Bu bulgularla yapılar, dinozorun mineralleşmiş kırmızı kan hücresi kalıntıları olarak yorumlandı.

Kalıntılar nasıl korunmuş?

Araştırmacılara göre dinozor öldükten hemen sonra oksijenin az olduğu, mikroorganizmalarla kaplı sığ bir çökeltiye hızla gömüldü. Ardından hausmanit adlı manganez minerali devreye girdi. Bu mineral hücrelerin kalıbını çıkararak onları mineralize etti ve sabitledi. Organik yapının mineral kopyası da bu sayede 115 milyon yıl boyunca korunabildi.

Amaç soyu tükenmiş canlıları anlamak

Araştırmacılar, bu kalıntıların soyu tükenmiş canlılar hakkında neler anlatabileceğini araştırmayı hedefliyor. Cevabı aranacak sorular arasında bu canlıların metabolizmasının ne kadar hızlı olduğu, kan yapılarının zaman içinde nasıl değiştiği ve vücutlarının nasıl çalıştığı yer alıyor. Bu soruların yanıtı artık laboratuvarda aranabilecek.

Bulgunun bir de uzay boyutu var. İzlerin milyonlarca yıl boyunca mineralleşerek korunabilmesi, Mars gibi gezegenlerde geçmişte yaşam arayan bilim insanlarına yol gösterebilir. Benzer izlerin orada da korunmuş olabileceği belirtiliyor.