Dışişleri'nden Doğu Akdeniz'de kablo döşeme çalışmasına itiraz

Dışişleri Bakanlığı, Doğu Akdeniz'de Fransız bayraklı bir geminin kablo döşeme amacıyla planladığı faaliyete ilişkin yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, geminin Türkiye'nin dış sınırlarını 18 Mart 2020'de Birleşmiş Milletler'e bildirdiği kıta sahanlığı içinde izinsiz "deniz bilimsel araştırma faaliyeti" yürütme niyetinde olduğunun görüldüğü belirtildi. Bakanlık bu faaliyeti gayrihukuki olarak nitelendirdi.

Bakanlık, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) tarafından bu amaçla yayımlanan seyir ikaz (NAVTEX) duyurularını yetkisiz saydıklarını ve Türkiye tarafından iptal edildiklerini bildirdi. Faaliyetin kıta sahanlığı sınırları içinde kalan kısmı için uluslararası deniz hukukunun yerleşik hükümleri uyarınca Türkiye'den alınması gereken muvafakat sürecinin ise henüz tamamlanmadığı vurgulandı.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi: "Uluslararası hukuktan kaynaklanan egemenlik haklarımızı koruma konusundaki kararlılığımız tam olup, bölgede iş birliği, diyalog ve eş güdümü esas alan bir yaklaşımı benimsemeye devam edeceğiz."

Yunanistan'dan NAVTEX, Ankara'dan karşı NAVTEX

Gelişmenin arka planında Girit ile GKRY arasındaki elektrik bağlantısını kapsayan Great Sea Interconnector (GSI) projesi bulunuyor. Projede çalışacak Fransız Nexans firmasına ait "Abeille Marengo" araştırma gemisi, 27 Ekim'den bu yana Girit'te demirli bekliyordu. Yunanistan, gemi için 6 Mart 2027'ye kadar çalışma yapılmasına imkân tanıyan bir NAVTEX yayımladı. İlgili bölgenin bir kısmı, Türkiye'nin BM'ye bildirdiği kıta sahanlığı içinde kalıyor.

Ankara da buna karşı NAVTEX yayımlayarak, söz konusu araştırma faaliyetlerine Türk makamlarının muvafakatinin bulunmadığını ve Türk deniz yetki alanlarındaki tüm araştırma faaliyetlerinin ilgili Türk makamlarıyla koordine edilmesi gerektiğini duyurdu.

Yunanistan Dışişleri Bakanlığı ise yaptığı açıklamada, gemi için gerekli iznin yetkili bakanlıklar arası Deniz Araştırma İzinleri Verme Komitesi'nin olumlu görüşünün ardından Dışişleri Bakanı'nın kararıyla verildiğini, ardından da bildirimin derhal yayımlandığını belirtti.

Benzer bir girişim Temmuz 2024'te On İki Adalar'ın güneyindeki Kasos çevresinde yaşanmış, İtalya bayraklı bir geminin Yunan makamlarından aldığı izinle Türk kıta sahanlığına girmek istemesi üzerine Ankara bölgeye savaş gemileri ve SİHA'lar göndermişti.

EMC projesinde de NAVTEX karşılıklı yayımlandı

Suudi Arabistan'dan Avrupa'ya su altı optik bağlantısı kurmayı hedefleyen EMC (East to Med Data Corridor) projesi kapsamında da Yunanistan ve GKRY NAVTEX duyuruları yayımladı. Yunanistan 11 Kasım'a, GKRY ise 15 Kasım'a kadar çalışma süresi öngördü. Türkiye bu projeye itirazı olmadığını, ancak BM'ye bildirilen Türk kıta sahanlığına ilişkin kararların kendisine ait olduğunu vurguluyor. Ankara, GKRY'nin bir gün önce ilan ettiği NAVTEX'e karşı NAVTEX yayımlayarak söz konusu bölgede yetkili tarafın Türkiye olduğunu bildirdi.