Irak Kürdistan Bölgesi'nde kriz: KYB hükümetten çekildi

Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY), Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasındaki hükümet kurma anlaşmazlığı yeni bir krize dönüştü. KYB lideri Bafel Talabani, 5 Kasım'da Süleymaniye'de yapılan parti toplantısının ardından partisinin hükümetten çekildiğini açıkladı.

Karar, bölge parlamentosunun yaklaşık iki yıl aradan sonra 4 Kasım'da toplanmasının hemen ardından geldi. 100 sandalyeli parlamento, 52 milletvekilinin katılımıyla yeter sayıya ulaştı. Oturumda KDP'li Vala Ferid parlamento başkanlığına seçildi. Hıristiyanları temsilen Rami Nuri başkan yardımcılığına, Türkmenleri temsilen Muna Kahveci ise parlamento sekreterliğine getirildi. KYB ve Yeni Nesil Hareketi oturumu boykot etti.

Talabani: "Bu hükümet başarısız oldu"

Talabani, KYB Başkanlık Konseyi'nin toplantısının ardından yaptığı açıklamada, KDP liderliğindeki hükümetin başarısız olduğunu savundu ve parlamento oturumunu tanımadıklarını söyledi. Oturumun sonucunda ortaya çıkacak hiçbir hükümeti ya da makamı tanımayacaklarını belirten Talabani, şunları söyledi: "Eğer onlar bir Kürdistan Bölgesi Başkanı atarsa, biz de bir Kürdistan Bölgesi Başkanı atayacağız. Eğer onlar bir başbakan atarsa, biz de bir başbakan atayacağız."

Talabani ayrıca KYB kontrolündeki bölgelerde yaşayanların ihtiyaçlarının karşılanması için tüm güçlerini kullanacaklarını ifade etti. Bölgede silahlı çatışmaya izin vermeyeceklerini vurgulayan Talabani, "Bir damla kanın dökülmesine izin vermeyeceğimize söz verdik" dedi. KDP'ye seslenerek halkı korkutmamasını ve güç kullanma girişimlerinden vazgeçmesini istedi.

KDP ve Erbil'den diyalog çağrısı

KDP Milletvekili Şehram Ali Kejo, parlamentonun yeniden faaliyete geçirilmesinin hukuka uygun olduğunu savundu. Kejo, "KDP, KYB'yi hiçbir zaman yok saymaz ve o parti olmadan hükümet kurmak istemez" dedi. Mevzuat gereği 25 gün içinde parlamento komitelerinin kurulması gerektiğini hatırlatan Kejo, tüm tarafları müzakerelere katılmaya çağırdı.

Kürdistan Bölgesi Başkanlığı Divan Başkanı Fevzi Hariri de krizin diyalogla çözülmesini istedi. Hariri, "Tek bir Kürdistan ve tek bir bölge" vurgusu yaparak parlamentonun açılmaması hâlinde Bağdat'taki merkezi hükümetle hukuki sorunlar yaşanabileceği uyarısında bulundu. Kürdistan Adalet Topluluğu üyesi Abdulstar Mecid ise parlamentoyu boykot etmeyi sürdüreceklerini açıkladı.

İki yıllık çıkmaz

Ekim 2024 seçimlerinde KDP 39, KYB ise 23 sandalye kazanmıştı. İki parti, üst düzey görevlerin ve yetkilerin paylaşımı konusunda anlaşamadığı için yeni hükümet kurulamadı. Bu süreçte KYB ve Yeni Nesil Hareketi, Mesrur Barzani başbakanlığındaki hükümetin hukuki statüsüne Irak Federal Yüksek Mahkemesi'nde itiraz etmişti.

KDP ile KYB arasındaki rekabet uzun yıllara dayanıyor. İki parti arasında 1994'te başlayan iç savaş, 1998'de Washington'da imzalanan anlaşmayla sona ermiş, ancak bölge 2006'ya kadar iki ayrı yönetim altında kalmıştı. Aynı yıl varılan güç paylaşımı anlaşmasıyla yönetimler birleştirilmiş olsa da KDP Erbil ve Duhok'ta, KYB ise Süleymaniye'de ağırlığını korudu. Son kriz, Eylül ayında iki partiye bağlı Peşmerge birliklerinin Peşmerge İşleri Bakanlığı bünyesinde birleştirildiği bir dönemde yaşandı. KYB'nin kararının bu düzenlemeyi nasıl etkileyeceği belli değil.

Talabani'nin açıklaması, bölgede fiilen iki ayrı yönetimin kurulduğu anlamına gelmiyor. Tarafların görüşmelerinin nasıl ilerleyeceği ve yeni hükümetin hangi koşullarda oluşturulacağı belirsizliğini koruyor.