Küresel gıda fiyatları ekimde geriledi, şeker iki yılın zirvesinde

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), ekim ayına ilişkin Gıda Fiyat Endeksi verilerini duyurdu. Buna göre uluslararası gıda fiyatlarındaki değişimi izleyen endeks, eylüle kıyasla yüzde 1,2 azalarak 133,9 puana indi. Endeks, bir önceki ay Kasım 2022'den bu yana en yüksek düzeyine çıkmıştı. Geçen yılın ekim ayıyla karşılaştırıldığında ise yüzde 5,9 daha yüksek seyrediyor. Mart 2022'de Rusya-Ukrayna Savaşı'nın ardından görülen tarihi zirvenin ise yaklaşık yüzde 16,4 altında bulunuyor.

FAO'ya göre aylık düşüşün arkasında, uluslararası ithalat talebindeki zayıflama ile tahıl, süt ürünleri ve et fiyatlarındaki gerileme yer aldı.

Tahılda düşüş, pirinçte artış

Tahıl Fiyat Endeksi ekimde bir önceki aya göre yüzde 4,5 azaldı. Dünya buğday fiyatları son dört ayda ilk kez geriledi; Arjantin'deki üretim görünümünün iyileşmesi ve talebin zayıf kalması bunda etkili oldu. Karadeniz'den ihracat akışına dair olumlu beklentiler de fiyatlara baskı yaptı, ancak bölgedeki lojistik sorunlar düşüşün derinleşmesini engelledi. Mısırda ABD'deki hasat baskısı ve Güney Amerika'da bol arz beklentisi fiyatları aşağı çekti. Pirinç endeksi ise olumsuz hava koşulları ve hasat gecikmeleri nedeniyle yüzde 1,6 yükseldi.

Şeker Aralık 2024'ten bu yana en yüksek seviyede

Endeksin en dikkat çeken kalemi şeker oldu. Şeker Fiyat Endeksi ekimde aylık bazda yaklaşık yüzde 6,6 artarak Aralık 2024'ten bu yana görülen en yüksek düzeye ulaştı; yıllık artış ise yüzde 28,8'i buldu. Brezilya'nın merkez-güney bölgesinde aşırı yağışların hasadı aksatması yükselişi tetikledi. Hindistan, Tayland ve Avrupa Birliği'ndeki üretime ilişkin kaygılar da fiyatları yukarı taşıdı.

Bitkisel yağda sınırlı artış, et ve sütte gerileme

Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi aylık yüzde 0,3 yükseldi. Biyoyakıt sektöründeki güçlü talep, soya yağı fiyatlarını 2022'nin sonundan bu yana en yüksek düzeye çıkardı. Karadeniz'deki arz kısıtları da ayçiçeği yağı fiyatlarının dip seviyelerden toparlanmasını sağladı.

Süt Ürünleri Endeksi bol arz ve zayıf alım ilgisi yüzünden yüzde 1,1 düştü. Et Fiyat Endeksi ise domuz, koyun ve sığır eti fiyatlarındaki gerilemeyle yüzde 1,2 azaldı.

2026'da tahıl üretimi ikinci en yüksek seviyede olacak

FAO, endeksin yanı sıra Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu da yayımladı. Rapora göre 2026'da küresel tahıl üretiminin 2025'teki rekorun altında kalması, ancak 2 milyar 999 milyon tonla tarihin en yüksek ikinci düzeyine ulaşması bekleniyor. Başta buğday olmak üzere tüm ana tahıllarda düşüş öngörülürken, yemlik tahıllarda gerilemenin daha sınırlı kalacağı tahmin ediliyor.

Pirinç üretiminin ise düşük üretici kâr marjları ve El Nino kaynaklı olumsuz hava koşulları nedeniyle son dört sezonda ilk kez daralması, yüzde 2,5 azalarak 552 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Küresel tahıl tüketiminin 2026/27 sezonunda yüzde 0,2 artışla 2 milyar 971 milyon tona çıkacağı öngörülüyor.