Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM Dışişleri Komisyonu'nda kabul edildi

"Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi", bugün TBMM Dışişleri Komisyonu'nda kabul edildi.

Komisyon toplantısına Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü katıldı. Gümrükçü, anlaşmaya ilişkin milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Görüşmelerin ardından teklif oylamaya sunuldu ve kabul edildi.

Anlaşmanın kapsamı

16 maddelik anlaşma, tarafların bağımsızlığını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü korumayı amaçlıyor. Metindeki kolektif savunma ilkesine göre taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, hepsine yönelik sayılacak. Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51. maddesindeki meşru müdafaa hakkı çerçevesinde, saldırıya uğrayan tarafa askeri imkân ve kabiliyetler dahil mevcut olanaklarla yardım edilecek. Yardımın kapsamı ve niteliği, ihtiyacın objektif değerlendirilmesinin ardından belirlenecek.

Anlaşma ayrıca terörle mücadelede operasyonel düzeyde işbirliğini, personel değişimini, ortak eğitim ve tatbikatları öngörüyor. Savunma sanayiinde teknoloji paylaşımı, ortak geliştirme ve ortak üretim destekleniyor. Taraflar barışta, savaşta ve olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça gibi alanlarda birbirine lojistik destek sağlayacak. İstihbarat, mutabık kalınan güvenli kanallardan paylaşılacak. Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler "bilmesi gereken" ilkesiyle korunacak, üçüncü devlet, şirket veya kişilerle paylaşılmayacak.

Kurumsal yapı

Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi" kurulacak. Komite, dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki kez toplanacak. Liderler ise gerek görülürse yılda bir kez bir araya gelebilecek. Merkezi Suudi Arabistan'da olacak bir sekretarya oluşturulacak. Sekretaryanın başında üç yıllık dönüşümlü bir Genel Sekreter bulunacak ve ilk Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacak. Yeni üye kabulü, çekirdek tarafların oy birliğine bağlı.

Yürürlük ve çekilme koşulları

Anlaşma, onay belgelerinin sekretaryaya tevdi edilmesinin ardından yürürlüğe girecek ve süresiz geçerli olacak. Değişiklikler oy birliğiyle yapılabilecek, ihtilaflar istişareyle çözülecek. Taraflar yürürlüğe girişten sonraki ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan ayrılamayacak. Bu sürenin ardından en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilebilecek. Çekilme, mevcut projeleri ve gizlilik yükümlülüklerini sona erdirmeyecek.

Anlaşma Türkçe, Arapça ve İngilizce olmak üzere üç asıl nüsha olarak hazırlandı. Metinler arasında yorum farkı çıkarsa İngilizce nüsha esas alınacak.