Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM Genel Kurulunda kabul edildi

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasını uygun bulan kanun teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi. Genel Kurul oturumunu Meclis Başkanvekili Celal Adan yönetti. Teklifin oylamasında AK Parti, MHP ve CHP milletvekilleri kabul yönünde oy kullandı.

Anlaşmanın kapsamı

Anlaşma, üç ülke arasında savunma ve güvenlik alanında yakın bir işbirliği öngörüyor. Savunma sanayii kuruluşları arasında teknoloji paylaşımı, ortak üretim ve ortak araştırma-geliştirme projeleri teşvik edilecek. Askeri alanda personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar yapılacak; böylece silahlı kuvvetlerin birlikte çalışabilirliğinin artırılması hedefleniyor.

Metne göre taraflar terörle mücadelede mevcut işbirliğini operasyonel düzeyde güçlendirecek, uluslararası güvenlik konularında düzenli istişarede bulunacak ve güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşacak. Barışta, savaşta ve olağanüstü hallerde silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça gibi lojistik destek de sağlanacak. Anlaşmada, taraflardan birine yönelik saldırının tümüne yapılmış sayılacağı ve sınır bütünlüğüne ya da bağımsızlığa yönelik tehditte gerekli tüm yöntemlerin ortaklaşa kullanılacağı da yer alıyor.

Komite ve yürürlük şartları

Uygulamaya yön vermek üzere Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak. Dışişleri bakanları, savunma bakanları ve genelkurmay başkanlarından oluşacak komite yılda iki kez toplanacak. Komiteye hizmet verecek sekretarya Suudi Arabistan'da bulunacak ve başında üç yıllığına dönüşümlü olarak görev yapacak bir genel sekreter yer alacak. İlk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak. Tarafların onayıyla diğer ülkelerin de anlaşmaya katılımına ilişkin usul ve esaslar belirlenecek.

Anlaşma, son onay belgesinin komite sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecek ve süresiz geçerli olacak. Taraflardan biri, yürürlük tarihinden itibaren 10 yıl geçtikten sonra, en az üç ay önceden diplomatik yoldan yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan çekilebilecek.

Genel Kurul görüşmeleri

Görüşmelerde farklı partilerden milletvekilleri anlaşmaya ilişkin değerlendirmelerini aktardı. AK Parti Konya Milletvekili Ziya Altunyaldız, anlaşmanın bölgede güvenlik işbirliğini artırmayı amaçladığını, herhangi bir üçüncü ülkeyi hedef almadığını ve temel amacın çatışmaları büyütmek değil önlemek olduğunu söyledi.

CHP Hatay Milletvekili Mehmet Güzelmansur ise uygulamada Türkiye'nin diğer uluslararası yükümlülükleriyle çelişki oluşmaması için açık kurallara ihtiyaç bulunduğunu belirterek, kamu kaynaklarının kullanıldığı mekanizmaların Meclis denetimi dışında bırakılmaması gerektiğini vurguladı. İYİ Parti Sözcüsü Buğra Kavuncu anlaşmanın içeriğini ve Meclis'e sunulma sürecini eleştirdi; İslam ülkeleriyle güçlü ilişkilere karşı olmadıklarını, İsrail tehdidinin ise jeopolitik bir gerçeklik olarak ele alınması gerektiğini ifade etti. Yeni Parti İzmir Milletvekili Yüksel Taşkın, anlaşmanın Türkiye'nin ulusal güvenliğini güçlendirmediğini, başka ülkelerin bölgesel hesaplarının bir parçası olduğunu öne sürdü. DEM Parti Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit de halkların geleceğini belirsiz askeri müdahalelere bağlayan yaklaşıma karşı olduklarını söyledi.

Oturumda 3. maddenin görüşülmesi sırasında AK Parti Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta'nın Bülent Ecevit'in 1999'da Merve Kavakcı'ya yönelik tutumunu anması da tartışma yarattı. CHP Grup Başkanvekili Serkan Sarı ve Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, Ecevit'in ölüm yıl dönümünde böyle bir tartışmanın doğru olmadığını belirtti.

Teklifin kabulünün ardından Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi'nin görüşmelerine geçileceği bildirildi. Komisyon yerini almayınca birleşim, 10 Kasım Salı günü saat 15.00'te toplanmak üzere kapatıldı.