TRT World Forum 2026 İstanbul'da "Merkezsiz Dünya" temasıyla başladı

Bu yıl 10'uncusu düzenlenen TRT World Forum, İstanbul Kongre Merkezi'nde "Merkezsiz Dünya: Kurallar Geçersiz Kaldığında Kim Liderlik Eder?" temasıyla başladı. Forumun açılışında konuşan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın forumu teşrifleriyle onurlandırdığını belirterek şükranlarını iletti. Duran, farklı coğrafyalardan, kültürlerden ve düşünce geleneklerinden konukları bir araya getiren platformun bu yılki buluşmasının insanlığın ortak geleceğine ilişkin yeni ufuklar açmasını temenni etti.

"Uluslararası sistem derin bir yapısal kriz yaşıyor"

Duran, uluslararası sistemin derin bir eksen kayması ve yapısal kriz içinde olduğunu söyledi. Güç merkezlerinin çoğaldığını, buna karşılık ortak kuralların aşındığını belirten Duran, küresel rekabet sertleşirken ortak sorumluluk duygusunun zayıfladığını ifade etti. Barışın alanının daraldığını, konvansiyonel savaş risklerinin ve vekalet çatışmalarının arttığını dile getiren Duran, yapay zeka ve dijital teknolojiler üzerindeki hakimiyet yarışının yeni güç ilişkileri doğurduğunu, teknolojinin bir tahakküm aracına dönüşme riskinin büyüdüğünü anlattı.

Uluslararası kurumların giderek işlevini kaybettiğini savunan Duran, bunun iklim krizinden göçe, salgınlardan gıda güvenliğine kadar küresel dayanışma gerektiren sorunların arttığı bir dönemde yaşandığını kaydetti. "Tehditler küreselleşirken çözümler millileşiyor" diyen Duran, bu yapısal krizin en çarpıcı örneğinin Gazze olduğunu söyledi. Duran, "Dünyanın gözü önünde yaşanan soykırım, uluslararası sistemin yalnızca krizleri önlemekte değil, varlık sebebi olan barışı, adaleti ve insan onurunu korumakta da yetersiz kaldığını ortaya koyuyor" ifadelerini kullandı.

"Tarih tekerrür etmek zorunda değildir"

Günümüzün uluslararası manzarasının iki dünya savaşı arasındaki dönemi hatırlattığını belirten Duran, o dönemde de büyük güç rekabetinin tırmandığını, ekonomik korumacılığın yayıldığını ve uluslararası kurumların etkisizleştiğini söyledi. İnsanlığın yeni bir uluslararası mimariyi ancak milyonlarca insanın hayatına mal olan bir yıkımdan sonra kurabildiğini hatırlatan Duran, üçüncü dünya savaşı ihtimalinin tartışıldığı bir dönemde olunduğunu belirtti. Duran, "1945'in kurucu iradesine, 1939'un felaketini yaşamadan ulaşamaz mıyız?" sorusunu yönelterek, bu forumda cevabı aranacak esas sorunun bu olduğunu söyledi ve "Tarih tekerrür etmek zorunda değildir" dedi.

Büyük bir yıkımın ardından masaya oturmanın mecburiyet olabileceğini, ancak asıl olanın yıkımdan önce yeni bir mutabakat kurmak ve bunun siyasi iradesini göstermek olduğunu vurgulayan Duran, "Dünyanın ihtiyacı yeni bir savaşın galipleri değil, yeni bir barışın kurucularıdır" diye konuştu.

Türkiye'nin önerisi

Duran, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderliğinde yaklaşık çeyrek asırdır bu tarihsel tercihin savunulduğunu anlattı. "Dünya beşten büyüktür" sözüyle uluslararası sistemin temsil ve adalet açığına dikkat çekildiğini, "Daha adil bir dünya mümkündür" çağrısıyla da bu itirazın yeni bir düzenin inşa iradesine dönüştürüldüğünü ifade etti. Türkiye olarak merkezsizleşen dünyayı istikrara kavuşturmanın yolunun yeni bir hakim merkez yaratmak değil, farklı güç merkezlerini ortak bir sorumluluk ve hukuk zemininde buluşturmak olduğunu savunduklarını söyleyen Duran, daha dengeli bir güç dağılımını, daha kapsayıcı bir temsili ve ortak sorumluluğa dayanan yeni bir uluslararası düzenin inşasını esas aldıklarını belirtti.

Duran ayrıca, İletişim Başkanlığı olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yürüttüğü zirve diplomasisine forum diplomasisiyle katkı sunmaya çalıştıklarını söyledi. İstanbul'da STRATCOM Zirveleri ile uluslararası iletişim ve güvenlik gündemini bir araya getirdiklerini, NATO Zirvesi kapsamında Münih Güvenlik Konferansı ve SETA iş birliğiyle "Müttefikler Ankara'da" programını düzenlediklerini, Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi kapsamında ise Türk Dünyası Diyalog Forumu'nu gerçekleştirdiklerini aktardı. Duran, gelecek ay Afrika-Türkiye Zirvesi sırasında benzer bir forum düzenleneceğini duyurdu. TRT World Forum'u yalnızca dünyanın konuşulduğu bir platform olarak değil, yeniden kurulacak dünyanın fikri hazırlık masası olarak gördüklerini de sözlerine ekledi.