AYM: Okul değiştirme cezaları yönetmeliğe dayandığı için hukuka aykırı

Anayasa Mahkemesi (AYM), disiplin cezası olarak okul değiştirmesine karar verilen iki lise öğrencisinin Anayasa'nın 42. maddesindeki eğitim hakkının ihlal edildiği sonucuna vardı. Resmi Gazete'de yayımlanan karar uyarınca, her bir öğrenciye 50 bin lira manevi tazminat ödenecek.

Cezaların arka planı

Farklı özel okullarda öğrenim gören öğrencilerden R.N.D.'ye 2024'te, okul yöneticileri ile öğretmenlere sözlü saldırıda bulunduğu ve onları tehdit ettiği gerekçesiyle okul değiştirme cezası verildi. M.R. ise 2023'te, sosyal medya paylaşımlarında başka bir öğrenciye yönelik tehdit içeren ve hakaret niteliği taşıyan ifadeler kullandığı gerekçesiyle aynı cezayı aldı.

İki öğrenci de cezaların iptali için idare mahkemelerine başvurdu, ancak davaları reddedildi. Cezalar, olayların yaşandığı dönemde yürürlükte olan Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'ne dayandırılmıştı. Bunun ardından öğrenciler AYM'ye bireysel başvuru yaptı.

Yüksek Mahkemenin gerekçesi

AYM, yönetmeliğin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde sayılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde, ortaöğretim öğrencilerine uygulanacak disiplin suçlarına ve cezalarına dair bir hükmün yer almadığını belirtti. Mahkemeye göre cezalar yalnızca bir yönetmelik maddesine dayanılarak verildi.

Kararda, ortaöğretim öğrencilerinin disiplin suçlarına ilişkin genel ilkeleri koyan, bu suçların sınırlarını çizen ve ceza gerektiren fiilleri genel hatlarıyla tanımlayan, amacı ve kapsamı öngörülebilir nitelikte bir kanuni düzenlemenin bulunmadığı vurgulandı. Başvurucuların eğitim hakkına yapılan müdahalenin kanuni dayanağı olmadığı sonucuna varan Mahkeme, eğitim hakkının ihlal edildiğine hükmedilmesi gerektiğini bildirdi.

Yeniden yargılama

AYM, ihlalin sonuçlarının giderilmesi için dosyaların yeniden yargılama yapılmak üzere ilgili idare mahkemelerine gönderilmesine karar verdi. Mahkeme ayrıca, iki öğrenciye ayrı ayrı 50'şer bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.